Λίγα λόγια για το Θέρμο..

Η κωμόπολη Θέρμο βρίσκεται στην Αιτωλοακαρνανία, κοντά στην Τριχωνίδα λίμνη. Ο άλλοτε τόπος εξορίας αριθμεί σήμερα 2.200 κατοίκους και απέχει 100 χιλιόμετρα από το Μεσολόγγι και 30 χιλιόμετρα από το Αγρίνιο. Στην περιοχή βρίσκονται τα ερείπια του αρχαίου Θέρμου, το οποίο περιλαμβάνει ερείπια του ναού του Θερμίου Απόλλωνα, στοά, βάσεις σπιτιών και μια κρήνη ενώ στον ίδιο χώρο βρίσκεται και το αρχαιολογικό μουσείο.
Στην κεντρική πλατεία του χωριού υπάρχουν καφενεία τα οποία αποτελούν τόπο συνάντησης των κατοίκων, οι πηγές του Θέρμου που αναβλύζουν νερά καθώς και το άγαλμα του Κοσμά του Αιτωλού. Στο κοντινό χωριό Αγία Σοφία οι επισκέπτες μπορούν να δουν το ναό του Αγίου Νικολάου, ο οποίος είναι χτισμένος στις βάσεις του ναού της Αρτέμιδας ενώ στο χωριό Μεγαδέντρο, την πατρίδα του Κοσμά του Αιτωλού βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Κοσμά. Σε απόσταση 6 χιλιμέτρων από το Θέρμο βρίσκεται το μοναστήρι της Μυρτιάς, που ιδρύθηκε το 1491. Στο Θέρμο οι κάτοικοι παραμένουν πιστοί στις παραδόσεις. Πολλοί από αυτούς, ακόμα και σήμερα, εξασκούν, με πολύ μεράκι, παραδοσιακά επαγγέλματα, όπως αυτά του μυλωνά, του γανωματή και του τσαγκάρη.

Η απεραντοσύνη και το χρώμα της θυμίζουν περισσότερο θάλασσα

Στη καρδιά της Αιτωλοακαρνανίας βρίσκεται η λίμνη Τριχωνίδα , η μεγαλύτερη, γραφικότερη αλλά και πιο άγνωστη, στους πολλούς, λίμνη της Ελλάδος.

Η Τριχωνίδα περικλείεται από τα βουνά Αράκυνθο και Παναιτωλικό και αποτελεί τη φυσική λεκάνη απορροής των χειμάρρων αλλά και όλων των επιφανειακών και υπογείων υδάτων της περιοχής.
Η δημιουργία της λίμνης ήταν αποτέλεσμα μεγάλων γεωλογικών ανακατατάξεων. Η Τριχωνίδα είναι υπόλειμμα παλαιότερης και μεγαλύτερης λίμνης που καταλάμβανε προϊστορικά ολόκληρη τη λεκάνη Αγρινίου. Η παραπάνω διαδικασία υπολογίζεται ότι έλαβε χώρα πριν από 15 - 20 εκατομμύρια χρόνια περίπου.

Σύμφωνα με την παράδοση, στα αρχαία χρόνια υπήρχε μέσα στη λίμνη μια πόλη που βυθίστηκε. Η πόλη αυτή είχε τρεις κώνους και ίσως από εκεί πήρε το όνομά της η λίμνη: Τρεις κώνοι -> Τριχωνίδα. Μια άλλη εκδοχή, μάλλον η επικρατέστερη, είναι ότι πήρε το όνομα της από την αρχαία πόλη Τριχώνιο, που βρίσκεται δίπλα στη λίμνη, κοντά στο χωριό της Γαβαλούς.

Η Τριχωνίδα έχει έκταση 96,5 χλμ, η περίμετρος της είναι 51 χλμ. και το βάθος της φθάνει τα 57 μέτρα. Ανατολικά η μορφολογική κλίση των βουνών είναι μεγάλη και οι ακτές απότομες, ενώ στο υπόλοιπο τμήμα της η μορφολογία του εδάφους έχει ομαλή απόληξη με αποτέλεσμα σε πολλά σημεία, και σε συνδυασμό με το μεγάλο μέγεθος της λίμνης, η ακτή να θυμίζει θαλασσινά ακρογιάλια.

Ο όγκος του νερού ανέρχεται περίπου σε 142 εκατομμύρια κυβικά. Οι εισρέουσες ποσότητες νερού προέρχονται από πηγές, κυρίως υπόγειες και από 15 μεγάλους και αρκετούς χείμαρρους, οι οποίοι ξεκινούν από το Παναιτωλικό και τον Αράκυνθο και καταλήγουν στη λίμνη. Ποσότητα νερού προέρχεται και από αποστράγγιση της περιοχής Παναιτωλίου - Καινούργιου, που χρησιμοποιούν για άρδευση νερό από τον Αχελώο. Η λίμνη συνδέεται με την αντίστοιχη της Λυσιμαχίας με διώρυγα. Η ποσότητα του νερού που εισρέει στη Λυσιμαχία ρυθμίζεται από τις πόρτες δίπλα στα Γεφύρια του Αλάμπεη.

Μεγάλες ποσότητες νερού της Τριχωνίδας καταλήγουν στα χωράφια του Λεσινίου, της Κατοχής, Νεοχωρίου και Μεσολογγίου. Τα τελευταία χρόνια ο καιρός ευνόησε την άνοδο της στάθμης του νερού της λίμνης (υπήρξε άνοδος κατά 1 μέτρο και 20 πόντους).

Η θερμοκρασία του νερού ποικίλλει ανάλογα με την εποχή από 4° - 25° βαθμούς Κελσίου.(πρόκειται για θερμή λίμνη).

Οι περισσότεροι κάτοικοι των Δήμων γύρω από την Τριχωνίδα είναι αγρότες και οι καλλιέργειες τους εξαρτώνται άμεσα από τα νερά που αρδεύονται από τη λίμνη, ενώ το νερό της χρησιμοποιείται από πολλούς οικισμούς και για άρδευση. Από την άλλη δεν είναι λίγοι αυτοί που ασχολούνται με το ψάρεμα. Παλιότερα κατά καιρούς λειτουργούσαν αρκετές ιχθυοτροφικές μονάδες, εγκαταλειμμένες σήμερα.

Θέρμος ή Θέρμον

Ο χώρος κατοικήθηκε από το τέλος του 14ου αιώνα π.Χ. ως τα Ρωμαϊκά χρόνια και φαίνεται (πυρές θυσιών) ότι είχε πάντοτε σχέση με τη λατρεία. Τα πρώτα κτίσματα είναι καλύβες ξυλόπλεκτες χωρίς λίθινα θεμέλια. Ακολουθούν τα αψιδωτά κτίσματα και σχεδόν σύγχρονα τα ορθογώνια. Γύρω στο 1200 π.Χ. τοποθετείται το σπουδαιότερο ελλειψοειδές κτίριο, το μέγαρο Α (διαστ. 22 x 6), που χωρίζεται σε τρία μέρη, έχει θεμέλια λίθινα και τοίχους ξυλόπλεκτους επιχρισμένους με πηλό. Μετά την καταστροφή του κτίζεται το μέγαρο Β (21,40 x 7,30 μ.) ορθογώνιο με ελαφρώς καμπύλους τους πλευρικούς και τον πίσω τοίχο, ίδιο κατά τα άλλα με το μέγαρο Α. Στα γεωμετρικά χρόνια δημιουργείται γύρω του ελλειψοειδής κιονοστοιχία. Στα μέσα του 7ου π.Χ. αι. ιδρύεται στη θέση του ο ναός του Απόλλωνος Θερμίου, με δωρικούς ξύλινους κίονες γύρω του και εσωτερική κιονοστοιχία για τη στήριξη της στέγης. Βρέθηκαν άλλοι δύο αρχαϊκοί ναοί του Απόλλωνος Λυσείου και της Λαφρίας Αρτέμιδος, ίδιοι στην κατασκευή με τον προηγούμενο, δηλαδή λίθινα θεμέλια, ξύλινοι τοίχοι και κίονες και πήλινες μετόπες, γείσα και κεραμίδια. Αργότερα η ξύλινη κιονοστοιχία του ναού του Απόλλωνος αντικαταστάθηκε με λίθινη και στα ελληνιστικά χρόνια προστέθηκε η βάση του ναού.

Λόγω τής θρησκευτικής σημασίας του το Θέρμο έγινε κέντρο του κοινού των Αιτωλών, που μετά τη νίκη τους κατά των Γαλατών το 279 π.Χ. (σώθηκε το τρόπαιο) ανέπτυξαν την μεγαλύτερη δύναμή τους. Διατηρείται επίσης ο περίβολος του ιερού του 3ου π.Χ. αι. (340 x 200 μ.) με πύλες και πύργους, τρεις στοές ελληνιστικές, κρήνη και βουλευτήριο (20 x 20 μ.), εξέδρες και βάθρα. Όταν οι υπό τον Φίλιππο Ε' Μακεδόνες κατέσκαψαν το Θέρμος (206 π.Χ.) κατέστρεψαν πάνω από 2000 ανδριάντες. Τότε το ιερό εγκαταλείπεται και το κέντρο στη ρωμαϊκή εποχή μετατίθεται πιθανώς στη Νικόπολη.

Στο αρχαιολογικό μουσείο του Θέρμου υπάρχουν οι θαυμάσιες ζωγραφιστές πήλινες μετόπες του ναού (μερικές και στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών), αγγεία και επιγραφές.
Κοντά στο Θέρμο, στο χωριό Ταξιάρχες, πατρίδα του Κοσμά του Αιτωλού, υπάρχουν, στην κορυφή ΄Αγιος Ηλίας, δύο μικροί λίθινοι ναοί της αρχαϊκής εποχής

“ Άγιος ΚΟΣΜΑΣ ο ΑΙΤΩΛΟΣ ”

ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ. Από τη διδασκαλία του σώθηκαν αρκετές διδαχές και προφητείες για την ελευθερία του Γένους...
"Καλλίτερα να αφήσετε τα παιδιά σας φτωχά και γραμματισμένα παρά πλούσια και αγράμματα".
" Ίδια την έκαμεν ο Θεός την γυναίκαν με τον άνδραν, όχι κατωτέραν ".
Μερικές από τις προφητείες που είπε κατά την τελευταία περιοδεία του το 1779 στη Δρόβιανη της Β. Ηπείρου, όταν ρωτήθηκε πότε θάρθη το "ποθούμενον". “Όταν θα γίνουν αυτά που κατά θεία φώτιση θα σας πω κοντά θάναι…"
1. Θάρθει καιρός που θα δεθεί ο κόσμος με μια λινιά κι' οι άνθρωποι, όσο μακριά κι' αν είναι θα μιλούν εύκολα συνατοί του σαν νάναι στον πλαϊνό οντά κι' ας είναι ο ένας στην Πόλη κι' ο άλλος στη Μοσχοβιά.
2. Θα δείτε να πετάνε άνθρωποι στον Ουρανό σαν μαυροπούλια και να ρίχνουν φωτιά στον κόσμο. Όσοι θα ζουν τότε θα τρέξουν στα μνήματα και θα φωνάξουν : “Βγάτε σεις οι πεθαμένοι να μπουμ' εμείς οι ζωντανοί”.
3. Θάναι καιρός που οι Ρωμιοί θα τρώγονται συνατοί τους. 'Εγώ δε σας συνιστώ αγάπη και ομόνοια.
4. Θα ιδείτε στον κάμπο ένα αμάξι δίχως άλογα να ροβολάει γρηγορότερα από το λαγό.
5. Θάρθει πρώτα ένα ψευτορωμαίικο να μη το πιστέψετε. Θα φύγει πίσω.
6. Θα ιδείτε δυο φαμίλιες σ’ ένα σπίτι. Εσείς θα πάτε να κατοικήσετε αλλού κι’ άλλοι θάρθουν να κατοικήσουν σε σάς.
7. Θάναι καιρός που θα κυβερνάνε τον κόσμο τ’ άλαλα και τα πάλαλα.
8. Η αιτία του Γενικού Πολέμου θάρθει από τη Δαλματία. Πρώτα θα διαμελιστεί η Αυστρία και ύστερα η Τουρκία.
9. Θα μαζωχτεί το χιλιάρμενο στο Σκάλωμα (Αγ. Σαράντα) και θάρθουν κοκκινογέλεκοι να πολεμήσουν για σας.
10. Οι Τούρκοι θα φύγουν, αλλά θα ξανάρθουν πάλι και θα φτάσουν ως τα 'Εξαμίλια. Στο τέλος θα τους διώξουν ως την κόκκινη Μηλιά. Από τους Τούρκους το ένα τρίτο θα σκοτωθεί, το άλλο τρίτο θα βαφτισθεί και μονάχα το ένα τρίτο θα πάει στην Κόκκινη Μηλιά.
11. Με δυσκολία θάρθει η Ελευθεριά, αλλά θάρθει.
12. Θα πασχίζουν να λύσουν το ζήτημα με την πέννα, μα δεν θα μπορούν. 99 φορές με τον πόλεμο και μια με την πέννα.
13. Οι πλούσιοι θα γίνουν φτωχοί και οι φτωχοί θα πεθαίνουν.
14. Μια φούχτα μάλαμα, μια φούχτα αλεύρι.
15. Τόσα πολλά θα γίνουν που πολλές μανάδες θα γεννήσουν πρόωρα από το φόβο τους.
16. Το κακό θάρθει από έναν κασιδιάρη κι’ από τους διαβασμένους.
17. Ή τρεις μέρες ή τρεις μήνες ή τρία χρόνια θα βαστάξει.
18. Νάχετε κρεμασμένο ένα σακούλι στάρι στην πόρτα σας για να σάς βαρέσει στην μπάλα, καθώς θα βγαίνετε για τα βουνά να μη πεθάνουν από την πείνα τα παιδιά σας.
19. Μετά το Γενικό Πόλεμο θα τρώει ο λύκος με τ’ αρνί.
20. Καλότυχος ποιος θα ζήσει μετά το Γενικό Πόλεμο. Θα τρώει μ’ ασημένιο χουλιάρι. Εσείς δεν θα τα ιδείτε αυτά. Τα δισέγγονά σας αρίς και πού.
21. Θάρθει καιρός που δεν θα παρατηρείται αυτή η αρμονία που είναι σήμερα μεταξύ λαού και κλήρου.
22. Σπίτια μεγάλα μη κάμετε. Λιάσες να κάμνετε να μην σας έρχονται μέσα.
23. Θα σας επιβάλουν μεγάλο και δυσβάστακτο φόρο, αλλά δεν θα προφθάσουν.
24. Θα βάλουν φόρο στις κότες και στα παράθυρα.
25. Θα ζητήσουν να σας πάρουν και στρατιώτες. Δεν θα προφτάσουν όμως.
26. Με άλλους θα κοιμηθείτε και με άλλους θα ξημερώσετε.
27. Θάρθει καιρός που δεν θ' ακούτε τίποτε.
28. Οι Τούρκοι θα μάθουν το μυστικό τρεις μέρες γρηγορότερα από τούς Χριστιανούς.
29. 'Αν το ζήτημά σας λυθεί με πόλεμο θα πάθετε πολλές καταστροφές. Σε τρεις χώρες μια θα μείνει. Ότι σας ζητούν να το δίνετε, ψυχές μόνο να γλιτώνετε.
30. 'Αν ο πόλεμος πιαστεί από κάτω λίγα θα πάθετε, αν πιαστεί από πάνω θα καταστραφείτε.
31. Θα έρθει ξαφνικά ή το βόιδι στο χωράφι ή το άλογο, στ’ αλώνι.